Allemaal goed en wel dat wijkproject, maar hoe gaat dat eigenlijk in zijn werk?
En wie is nu eigenlijk die Frédérique Lecomte?
Wij raapten onze Franse courage bijeen en konden Frédérique strikken om een interview af te nemen over haar werkmethode en het wijkproject. Het werd een heel boeiend, open en vooral Frans gesprek over haar werkmethode als regisseur in een sociaal-artistiek project.
Dit interview wordt hieronder in verkorte, samengevatte en Nederlandse versie weergegeven. Een interessante dame als je 't ons vraagt...
€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €
Wie is Frédérique Lecomte?
Frédérique is sociologe en is reeds 11 jaar met en in theater bezig. Ze verkiest sociaal-artistieke projecten (zoals het wijkproject) en vertrekt telkens vanuit de fragilité, de breekbaarheid van de participanten. Ze deed dergelijke projecten reeds in Afrika, in Gent, in Mons en nu is ze in het West-Vlamsche Kortrik verzeild geraakt. In Gent is ze vanuit het thema richesse vertrokken en in Mons stond le travail centraal. Deze projecten hebben - ook al betreft het een ander thema- heel veel verband met de l'argent thematiek die in het wijkproject voorop staat. Verder wil ze haar projecten zeker niet als therapie beschouwen, maar ziet ze alle spelers als volwaardige acteurs die 'theater maken'.
"ils jouent comme ils ne jouent pas"
Ze moeten spelen alsof ze niet spelen, vindt Frédérique, dan zijn ze op hun mooist. En dat is haar grootste verlangen: dat iedereen mooi op scène staat. Wanneer ze té hard hun best doen om te acteren zijn ze niet meer vulnerable, kwetsbaar...
Hoe begin je aan zo'n project?
Ik vertrek vanuit een tryptyque - een drieluik - waarop ik spektakels neerschrijf op één bord en vertrek vanuit vragen zoals "D'où vient l'argent?". Daarmee wil ik niet gans het monetair systeem gaan uitleggen, maar wel het sociologische achter de economie naar boven brengen. Ik tast af wat de mensen weten over l'argent en beperk mij daarbij niet tot het materiële aspect van geld en economie. Ik praat ook over l'amour want ook de liefde wordt door de economie geconditioneerd. Alles in de samenleving staat al dan niet rechtstreeks in verband met de economie. Vragen zoals 'hoe kan je rijk worden?' of 'wat zou je nooit van je leven verkopen, ook al had je geld nodig?' staan dan ook centraal in mijn improvisatiesessies. Het is de bedoeling om heel persoonlijk met de mensen om te gaan.
Hoe ga je met de acteurs aan de slag?
Het is heel belangrijk dat iedereen zich détendu, ontspannen voelt ! Dat is echt het belangrijkste! Niemand mag gestresseerd zijn, iedereen moet zich vrij voelen om alles te durven zeggen en doen. Alleen wanneer iedereen zich op z'n gemak voelt ken er theater gemaakt worden. 'La bonne humeur est très importante'! Ook lichamelijkheid vind ik van belang. Ik start dan ook meestal met een opwarming in de vorm van gymnastique. Er worden echte stretch- en spieroefeningen gedaan. Ik opteer dus voor een actieve repetitie. Er zullen nooit tafelmomenten zijn, jamais, altijd op scène! Laat ons maar actief wezen, dansen, elkaar aanraken, contact maken!
Dus iedereen moet zich goed in zijn vel voelen om te kunnen beginnen?
Ja en wanneer dat gebeurd is door middel van de opwarmingsoefeningen ga ik over tot een improvisatiesessie. De groep wordt verdeeld in willekeurige kleinere groepjes (2 à 3 personen) en ik stel hen een vraag of geef hen een opdrachtje waarmee ze maximum 5 minuten aan de slag gaan. Ze bereiden iets voor om het daarna voor de groep te presenteren. Vijf minuten is niet veel, maar het is dan ook niet de bedoeling dat ze een volledig afgewerkt stukje hebben, het blijft improvisatie. Belangrijk hierbij is dat ze weten dat er geen foute antwoorden zijn! Alles is mogelijk! Een voorbeeld van zo'n vraag is: Van waar komt het geld?
Wat wordt dan gedaan met deze improvisatie-oefeningen? Worden die gebruikt voor de eindvoorstelling?
Uit elke improvisatie pik ik één moment, één handeling, actie of een uitspraak die de punctum vormt. Dit is een oud Latijns woord geïntroduceerd door Roland Barthes. Deze punctum is een klein deel die uit een groter geheel wordt gepikt en uitvergroot wordt. Denk aan een foto die je bekijkt waarvan plots één detail in het oog springt en plots het belangrijkste wordt van de foto. Dit pas ik ook toe op de improvisatiesessies. Ik pik een uitspraak of een geste, een beweging eruit die ikzelf heel interessant vond en ga daarop verder werken met de hele groep. Daar stromen vaak heel leuke theaterscènes uit voort.
En deze worden dan gebruikt voor het eindresultaat?
Wanneer de scènes gemaakt zijn ga ik er de thematiek met een spuitje gaan injecteren. Ik voeg er dus achteraf de thematiek van 'geld' aan toe. Vervolgens plaats ik al die scènes in tabellen. (ze toont een excellfile waarin alle improvisatiescènes onder elkaar staan en kleurtjes en labels bevatten). De kleurencodes geven aan of het om een 'harde scène', een 'zachte scène', een 'energieke scène' enz. gaat. Daarna reclasseer ik de lijst op 'voornaam' of op 'thema' en plaats ik ze in een goede volgorde. Deze volgorde laat ik dan ruw na elkaar spelen en dan kijk ik en stel ik mijzelf en de participanten de vraag 'wat vertelt dit nu?'. Op deze manier komt het resultaat tot stand.
We hebben vernomen dat er geen decor zal zijn?
Ik maak inderdaad nooit gebruik van enige vorm van decor. 'Le décor est le milieu' , het decor is de omgeving waarin gespeeld wordt. Spelen we in een schuur, dan is de schuur het decor. Spelen we in openlucht dan is de vrije hemel het decor. De omgeving is het belangrijkste! Wel ben ik een echte voorstander van prachtige, uitgesproken kostuums, schmink en soms zelfs pruiken. Dit opnieuw omdat ik wil dat de mensen mooi op scène staan. Ze moeten echt mooi zijn om te kunnen spelen; iedereen moet zich mooi voelen. Ook maak ik geen gebruik van grote geluidseffecten of boksen, nee, geef mij maar een klein cd-spelertje die op scène muziek staat te draaien. Muziek blijft wel heel belangrijk doorheen mijn repetities. Ik zal altijd leuke melodieën opleggen tijdens improvisatiesessies.
€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €
Ziezo, nu jullie ook op de hoogte zijn van wie Frédérique is en hoe ze te werk gaat, kunnen jullie al een beter beeld scheppen van wat jullie in januari kunnen verwachten.
Geen grootse decors of geluidseffecten dus, maar wel één voor één mooie mensen op scène en dat lijkt ons fantastisch!
We zijn alvast benieuwd!
Tot de volgende!
Silke Thorrez
Theater Antigone
